Научници успеаја да го претворат во звук драматичниот настан во кој пред околу 41.000 години дошло до големи промени во магнетното поле на Земјата.
Користејќи податоци од сателитската мисија „Swarm“ на Европската вселенска агенција (ЕСА), во комбинација со геолошки записи од древни карпи и седименти, истражувачите реконструирале како изгледал таканаречениот Лашампски настан, односно привремениот пресврт на магнетното поле.
За звукот да биде што повпечатлив, во научната реконструкција биле вклучени и звуци на крцкање дрво и судирање камења, создавајќи необична звучна слика на еден од најдраматичните периоди во историјата на Земјата.
Магнетниот штит на планетата
Магнетното поле на Земјата се создава со движењето на течниот метал длабоко во надворешното јадро на планетата. Тоа се протега далеку во вселената и има важна улога во заштитата на Земјата од наелектризираните честички што пристигнуваат од Сонцето и од космичкото зрачење.
Вообичаено, магнетното поле има релативно стабилна структура. Сепак, во текот на геолошката историја се случувале периоди кога неговата јачина значително опаѓала, а магнетните полови привремено ја менувале својата ориентација.
Еден од најпознатите такви настани е Лашампскиот настан, именуван според геолошките траги пронајдени во текови на лава во Франција.
Полето ослабнало на само неколку проценти
Истражувањата покажуваат дека пред околу 41.000 години магнетното поле на Земјата значително ослабнало. Во најдраматичната фаза неговата јачина паднала на само неколку проценти од вообичаената вредност.
Геолошките записи од тој период укажуваат и на зголемено количество берилиум-10, изотоп кој се создава кога космичките зраци се судираат со атмосферата. Зголемувањето на неговата концентрација укажува дека во тој период до површината на Земјата продирало повеќе космичко зрачење.
Научните модели сугерираат дека ослабувањето на магнетното поле можело да има влијание и врз озонската обвивка.
Самиот процес на промена на ориентацијата на магнетното поле траел стотици години. По периодот на нестабилност, полето се воспоставило во спротивна ориентација, но неговата јачина останала значително послаба од денешната.
Се поврзува со климатски и еколошки промени
Лашампскиот настан временски се совпаѓа со низа климатски и еколошки промени регистрирани во различни делови од светот.
Некои истражувачи го поврзуваат периодот и со промените во животната средина со кои се соочувале тогашните човечки популации. Интересно е и тоа што периодот се совпаѓа со појавата на некои од најстарите познати пештерски цртежи.
Сепак, научниците нагласуваат дека временската поврзаност сама по себе не е доказ дека промените во магнетното поле директно ги предизвикале овие настани.
Магнетниот северен пол и денес се движи
Прашањето што се наметнува е дали сличен настан би можел да се повтори.
Магнетното поле на Земјата и денес се менува. Магнетниот северен пол продолжува да се движи од областа на Канада кон Сибир, а неговото движење е доволно значајно што научниците редовно ги ажурираат официјалните модели на магнетното поле.
Во исто време, сателитите „Swarm“ следат и голема област на ослабено магнетно поле над јужниот дел на Атлантскиот Океан, позната како Јужноатлантска аномалија.
Истражувањата покажуваат дека оваа област се менува и проширува, но нејзиното постоење само по себе не се смета за доказ дека Земјата се подготвува за нов целосен пресврт на магнетните полови.
Слични области со ослабено магнетно поле се појавувале и во минатото без да доведат до целосен пресврт.
Научниците продолжуваат да го следат полето
Точниот момент на следниот голем пресврт на магнетното поле не може да се предвиди. Затоа научниците продолжуваат да ги следат промените во магнетното поле и нивните можни последици за Земјата и вселенската околина.
Податоците од ваквите реконструкции се важни за подобро разбирање на тоа како магнетното поле се однесува во екстремни услови, но и за проучување на вселенската временска состојба и нејзиното влијание врз планетата.
А сега, благодарение на научната сонфикација, еден од најнеобичните настани во геолошката историја на Земјата може и да се „слушне“ – како звучна реконструкција на моментот кога планетарниот магнетен штит драматично ослабнал.
