Европскиот парламент денес го усвои извештајот за напредокот на Северна Македонија на патот кон Европската унија, јавува БГНЕС, пренесува Трибуна.
Гласањето дојде по жестока дебата околу текстови поврзани со исполнувањето на обврските на Скопје според преговарачката рамка со ЕУ.
Амандманот 3, предложен од известувачот Томас Вајц, со кој требаше да се избрише Параграф 73 од идната резолуција, беше отфрлен. Против отстранувањето на текстот гласаа 338 европратеници, а само 126 го поддржаа неговото бришење.
Параграф 73 ја повикува Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања да постигне „јасни и опипливи резултати“, засновајќи ја својата работа на „објективни, автентични и докажани историски извори и документи“ во согласност со Вториот протокол кон Договорот за добрососедство меѓу Бугарија и Северна Македонија. Во текстот е присутен и поимот „заедничка историја“.
Извештајот беше усвоен во Комисијата за надворешни работи на Европскиот парламент (AFET) на 3 јуни со 43 гласа „за“ наспроти 17 „против“.
Во финалната верзија на извештајот повторно е нагласено дека Северна Македонија треба да ја исполни преземената обврска за уставни измени. Истакната е и позицијата на Советот на ЕУ дека е подготвен да ја одржи следната меѓувладина конференција веднаш штом Скопје ги спроведе неопходните уставни измени во согласност со своите внатрешни процедури.
Документот упатува предупредувања за засиленото странско влијание во земјата. Изразена е загриженост поради сè потесните односи со Србија, како и поради растечкото кинеско економско и политичко присуство преку инфраструктурни проекти и кредитирање. Посочени се и обидите на Русија да врши влијание во Северна Македонија.
Особено внимание е посветено на концептот на т.н. „Српски свет“. Во текстот се повикува ЕУ да ја поддржи Северна Македонија во зајакнувањето на нејзината отпорност кон надворешно влијание, вклучително и преку верски мрежи. Изразена е и загриженост поради наративи што ги доведуваат во прашање суверенитетот и територијалниот интегритет на државите во регионот, вклучително и „Српски свет“.
Извештајот содржи и критики за недостигот на напредок по низа прашања. Изразена е сериозна загриженост дека Заедничката меѓувладина комисија меѓу Бугарија и Северна Македонија не заседавала од јули 2022 година, при што двете влади се повикани да организираат нова средба што е можно поскоро.
Осудени се обидите за замена и уништување на бугарски историски споменици и културно наследство. Изразено е жалење за уништувањето и фалсификувањето на бугарски натписи. Нагласена е и потребата од отворање на архивите на југословенските тајни служби УДБА и КОС.
Меѓу акцентите се и стратешкото значење на Коридорот VIII, поддршката за изградбата на прекуграничниот железнички тунел меѓу Бугарија и Северна Македонија и потребата од спроведување на одлуките на Европскиот суд за човекови права.
