Двете најголеми ледени покривки на Земјата – на Гренланд и на Антарктикот – изгубиле повеќе од 12 билиони тони мраз во текот на изминатите 47 години. Според сеопфатниот извештај подготвен од 58 научници од целиот свет, ова губење придонело за покачување на глобалното ниво на морето за 31,4 милиметри, пренесува „Science Alert“.
Научниот тим ги комбинирал резултатите од 42 одделни студии и податоците собрани од 27 сателитски мисии. На тој начин, тие создале најсигурен долгорочен запис досега за промените кај овие две клучни ледени покривки, опфаќајќи период од речиси пет децении. Сателитското следење на ледената покривка на Гренланд датира од 1972 година, а она на ледената покривка на Антарктикот – од 1979 година. Тимот напоменува дека нивната проценка ги опфаќа само промените во масата што влијаат на нивото на морето, исклучувајќи го губењето мраз предизвикано од истенчувањето или повлекувањето на ледените плочи.
Загревањето на океаните како главен двигател
Научниците проценуваат дека 84 проценти од загубата на мраз се должи на нерамнотежа во динамиката на глечерите, особено таму каде што глечерите се среќаваат со океанот. „Повеќе од четири петтини од мразот бил турнат во океанот од глечери што се движат брзо, наместо да се стопи на површината.
„Ова ни покажува дека долгорочниот тренд е поттикнат од динамичниот одговор на ледените покривки на загревањето на океаните“, објасни главниот автор на студијата, Инес Отосака, глациолог од Универзитетот Нортумбрија.
Останатите 16 проценти од загубата на мраз се поврзани со атмосферски фактори, како што е топењето на површината. Океаните ја апсорбираат поголемиот дел од топлината заробена во биосферата поради емисиите на стакленички гасови, што предизвикува загревање на водата и интензивирање на океанските струи.
На Гренланд, ова поттикнува процес познат како „атлантификација“, при што потоплите води од Атлантикот навлегуваат подалеку на север од кога било досега, еродирајќи ја ледената покривка. Во меѓувреме, на Антарктикот, зајакнувањето на циркумполарните струи носи потопла вода кон мразот, навлегувајќи под глечерите и топејќи ги оддолу.
Трендот се забрзува и покрај осцилациите.
Губењето на мраз драстично се забрзало од 1990-тите години, без никакви знаци за пресврт. Податоците собрани помеѓу 2020 и 2023 година можеби укажуваат на стабилизација на Антарктичкиот Полуостров, но се чини дека тоа одразува само краткорочни временски варијации. Во изјава за Phys.Org, Отосака објасни дека ова особено важи за рекордните врнежи од снег во Источен Антарктик. Таа додаде дека необјавените мерења од периодот по 2023 година укажуваат на тоа оти забрзаното губење на мразот продолжува.
„Овие наоди ја покажуваат суштинската важност на меѓународната научна соработка во справувањето со големите еколошки промени на нашето време“, коментираше Диего Фернандез од Европската вселенска агенција, кој не учествуваше во студијата.
Се очекува резултатите да им помогнат на научниците попрецизно да го предвидат покачувањето на нивото на морето и да поттикнат итно носење одлуки за иднината на планетата. Студијата е објавена во научното списание Scientific Data.
