Саудиска Арабија извршила серија претходно неоткриени напади врз Иран како одмазда за нападите врз Кралството за време на војната на Блискиот Исток, потврдија двајца западни и двајца ирански функционери запознаени со ситуацијата. Нападите, кои претходно не беа пријавени, претставуваат прв познат случај на директна саудиска воена акција на иранска територија и покажуваат дека Ријад станува поагресивен во својата одбрана против својот главен регионален ривал.
Според двајца западни функционери, нападите биле извршени од страна на саудиските воздухопловни сили кон крајот на март, а еден од нив ги опиша како „одмазднички напади засновани на принципот „љубов за љубов“ за нападите што ги претрпе Саудиска Арабија“. Ројтерс не можеше да потврди кои биле конкретните цели, пишува Ројтерс.
Саудиските напади го нагласуваат ширењето на конфликтот што започна на 28 февруари со воздушните напади на САД и Израел врз Иран, а кој го вовлече целиот Блиски Исток во војна на претходно неоткриени начини.
Од почетокот на нападот, Иран ги таргетираше сите шест земји од Советот за соработка во Персискиот Залив со ракети и беспилотни летала, напаѓајќи не само американски воени бази, туку и цивилни локации, аеродроми и нафтена инфраструктура, и го затвори Ормутскиот теснец, нарушувајќи ја глобалната трговија.
Обединетите Арапски Емирати, исто така, извршија воени напади врз Иран, објави Волстрит журнал во понеделникот. Заедно, акциите на Саудиска Арабија и Емиратите откриваат конфликт чиј вистински обем остана во голема мера скриен – конфликт во кој монархиите од Персискиот Залив, погодени од нападите на Иран, почнаа да возвраќаат.
Нивните пристапи, сепак, не беа идентични. ОАЕ зазедоа поцврст став, обидувајќи се да му наметнат цена на Иран за нападите и ретко ангажирајќи се во јавна дипломатија со Техеран. Саудиска Арабија, од друга страна, се обиде да спречи ескалација и остана во редовен контакт со Иран, вклучително и преку амбасадорот на Техеран во Ријад.
Висок функционер на саудиското Министерство за надворешни работи не коментираше директно дали е постигнат договор за деескалација, но рече: „Ја повторуваме конзистентната позиција на Саудиска Арабија дека се залага за деескалација, воздржаност и деескалација во потрага по стабилност, безбедност и просперитет на регионот и неговите народи“.
Иранските и западните претставници рекоа дека Саудиска Арабија го информирала Иран за нападите, кои следеле по интензивен дипломатски ангажман и саудиски закани за понатамошна одмазда. Ова довело до договор за деескалација меѓу двете земји.
Али Ваез, директор на Проектот за Иран на Меѓународната кризна група, рече дека одмаздничките саудиски напади, проследени со договор за деескалација, „би укажувале на прагматично признавање од двете страни дека неконтролираната ескалација носи неприфатливи трошоци“.
Таква низа настани, додаде тој, би покажала „не доверба, туку заеднички интерес да се наметнат ограничувања на конфликтот пред да ескалира во поширок регионален конфликт“. Неформалната деескалација стапи на сила една недела пред Вашингтон и Техеран да се договорат на 7 април за прекин на огнот во нивниот поширок конфликт.
Еден од иранските претставници потврди дека Техеран и Ријад се согласиле за деескалација, велејќи дека целта е да се „прекинат непријателствата, да се заштитат заедничките интереси и да се спречи ескалација на тензиите“.
Иако долгогодишните соперници, Иран и Саудиска Арабија, водечките шиитски и сунитски сили на Блискиот Исток, ги обновија дипломатските односи во 2023 година со посредство на Кина. Ова вклучуваше прекин на огнот меѓу Хутите од Јемен, поддржани од Иран, и Саудиска Арабија, кој оттогаш се почитува.
Текстот Ројтерс: Саудиска Арабија тајно извршила напади врз Иран е превземен од МАКФАКС.
