Украинскиот претседател Володимир Зеленски и понатаму молчи за најголемиот корупциски скандал што го потресе неговиот најблизок круг. Според информациите објавени од новинари и пратеници во текот на изминатата недела, аферата се проширила надвор од енергетскиот сектор и сега наводно ги вклучува банкарската и одбранбената индустрија. Изградбата на четири луксузни куќи во близина на Киев е исто така во центарот на вниманието, а се споменува лице по име „Вова“, прекар за Володимир.
Девет лица се обвинети во скандалот од 100 милиони долари за една година, а тројца министри – вицепремиерот и министрите за енергетика и правда – ги загубија своите позиции, како и вториот најмоќен човек во земјата до неодамна, шефот на претседателската администрација, Андриј Јермак, пишува Киев Индепендент.
Молк како одговор на обвинувањата
Кога корупцискиот скандал почна да излегува на виделина во ноември, претседателот тивко воведе санкции врз својот поранешен деловен партнер и наводен водач на групата Тимур Миндич и бизнисменот Олександр Зукерман, но двајцата избегаа од Украина пред да можат да бидат покренати обвиненија.
Како одговор на прашања од новинарите, Зеленски ја префрли одговорноста за справување со последиците на премиерката Јулија Свириденко, став што го повтори по новите откритија. Тој, исто така, повика на приватизација на државната банка спомената во снимките, без да објасни зошто. Аферата наскоро беше засенета од објавувањето на мировниот план од 28 точки поддржан од САД, кој ја обедини земјата околу Зеленски.
Во своето обраќање, тој ги опиша мировните преговори како „еден од најтешките моменти во нашата историја“ и додаде: „Мора да ја запреме оваа медиумска бура и политички игри“. Ситуацијата се смири, а Зеленски спроведе големо политичко реструктуирање и почна да собира поддршка меѓу популарните поранешни политичари и јавни личности.
Нови докази и страв од последици
Половина година подоцна, скандалот повторно се појавува со нови детали. Медиумите на „Украинска правда“ и пратениците Јарослав Железњак и Олексиј Хончаренко објавија наводни транскрипти од аудио снимки од истрагата предводена од Националното биро за борба против корупцијата (НАБУ).
Претседателот и високите функционери го минимизираа скандалот од самиот почеток, а критичарите веруваат дека претседателот се надева дека брзото темпо на вести ќе му овозможи да ја преброди кризата. „Мислам дека владата се плаши од две работи.
Прво, таканаречениот ефект на Стрејсанд – ако почнат да негираат, сите ќе заклучат дека е вистина. Второ, можеби има нешто што не го знаеме и тие се плашат дека тоа би можело да стане јавно и сериозно да го оштети угледот на власта“, вели политичкиот аналитичар Ихор Рајтеровиќ.
Споредба со Порошенко
Ситуацијата потсетува на претседателските избори пред седум години, кога Зеленски го обвини тогашниот претседател Петро Порошенко за корупција и непотизам. Истрагата за проневера во одбранбениот сектор го оштети рејтингот на Порошенко и влијаеше на исходот од изборите, а сега Зеленски се наоѓа во слична позиција.
„Секако, ова ја ослабува позицијата на претседателот, и на краток и на долг рок“, изјави за Киев Индепендент пратеник од партијата Слуга на народот на Зеленски, зборувајќи под услов на анонимност. „Но, последиците можат да бидат исклучиво правни“.
Рајтерович верува дека понатамошниот развој на случајот и појавата на нови снимки би можеле да влијаат на рејтингот на Зеленски, иако обемот на штетата ќе зависи од евентуалната вмешаност на самиот претседател. „Ова е повеќе за легитимитетот на владата во очите на јавноста. Очигледно, поддршката може да падне, но ако наодите не се критични, исходот за владата ќе биде релативно безболен“, рече тој.
Рејтингот на претседателот среде војната
И покрај сè, довербата во Зеленски за време на војната остана релативно висока. Дури и по минатогодишните протести, предизвикани од обидот на неговиот тим да ја ограничи независноста на антикорупциските агенции, имаше само мал пад на поддршката.
Според Меѓународниот институт за социологија од Киев (KIIS), поддршката за претседателот варирала помеѓу 53 и 65 проценти во текот на изминатата година, достигнувајќи 58 проценти во април. Сепак, до крајот на 2025 година, околу 60 проценти од Украинците го сметаа Зеленски лично одговорен за постапките на Тимур Миндич, кој е во центарот на скандалот.
„Дали претседателот е навистина вмешан или не, останува да се докаже“, рече друг пратеник од партијата на Зеленски. „Искрено се надевам дека не“.
Текстот Афера од 100 милиони долари го тресе украинскиот врв, Зеленски без коментар е превземен од МАКФАКС.
