Поранешниот генерален секретар на НАТО, Андерс Фог Расмусен, го опиша непријателскиот став на американскиот претседател Доналд Трамп кон сојузниците на НАТО како „болен“ и рече дека Европа мора брзо да стане независна од безбедносната архитектура на САД.
Расмусен нагласи дека Европа, каде што е можно, треба да даде приоритет на европското оружје пред она што е произведено во САД, објави „Euronews“.
Во разговор за утринската емисија „Европа денес“ на „Euronews“, Расмусен рече дека Европа мора брзо да стане независна од безбедносната рамка на САД и да даде приоритет на оружјето произведено во Европа во идните набавки за одбрана.
„Верувам дека ова е најголемиот предизвик за НАТО во историјата на еден многу успешен сојуз“, рече Расмусен.
„Ние во Европа треба да заклучиме дека мора да можеме да стоиме на свои нозе.“ „Затоа, треба да ја зајакнеме нашата одбрана и да градиме коалиција на оние што се подготвени да изградат силен европски одбранбен столб“, додаде тој.
Извор од НАТО потврди за „Еуроњуз“ дека и сегашниот генерален секретар Марк Руте и врвниот воен командант на Алијансата, Алексус Гринкевич, ја нагласиле итноста од зајакнување на европската одбранбена индустрија на неодамнешниот состанок со претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен.
„Треба да купиме оружје и муниција сега, каде и да е достапно, бидејќи времето е од суштинско значење. Но, во исто време, треба да ја намалиме нашата зависност од странски актери како САД, но и други земји“, рече Расмусен.
Тој додаде дека Европа не треба да биде „наивна“ и дека во некои околности би советувал „да се даде приоритет на европското оружје и муниција“ пред американското или друго оружје.
Неколку европски членки на НАТО, вклучувајќи ја и Франција, се залагаат Европа да избере одбранбени системи од европско потекло наместо американско оружје за да се намали зависноста од Белата куќа, додека трансатлантските односи остануваат напнати под администрацијата на Трамп.
Расмусен рече дека иднината на 77-годишната алијанса била доведена во прашање уште во јануари, кога Трамп изјави дека ќе го „заземе“ Гренланд – полуавтономен регион во Кралството Данска и најголемиот остров во светот. Доколку Трамп истраеше во својот план, тоа ќе беше крај на алијансата, според Расмусен.
„Беше нечуено лидерот на најголемиот сојузник во рамките на организацијата за колективна одбрана да му се заканува на друг сојузник со цел да ја заземе неговата територија со сила. Доколку тоа се случеше, тоа ќе беше крај на НАТО“, рече тој.
Односите меѓу Трамп и сојузниците во НАТО се влошија уште повеќе откако ги отфрлија неговите повици да му помогнат нему и на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху да го обезбедат Ормускиот теснец откако започнаа напади врз Иран во февруари.
Лидерите на Велика Британија, Германија и Франција, како и финскиот претседател Александар Стаб, експлицитно одбија да му помогнат на Трамп, велејќи дека НАТО е одбранбен сојуз и дека тие не се обврзани да се вклучат во агресивна војна. Расмусен вели дека таков одговор само ја налутил Белата куќа и му дозволил на Трамп да создаде наратив дека НАТО не е таму за да ги поддржи своите сојузници.
Сепак, поранешниот шеф на НАТО верува дека постои можност Европа да ја подобри ситуацијата со тоа што ќе понуди помош во замена за безбедносни гаранции за Украина и постабилен трговски однос без варијабилни тарифи за европски стоки.
„Европа треба да ја искористи оваа ситуација како лост за промена на односот меѓу Европа и САД“, рече тој. „Треба да разговараме со претседателот Трамп на ист начин како што тој разговара со нас. Предлагам да ги „поправиме работите“ од самиот почеток и да се обидеме да го извлечеме најдоброто од ова за Европа“, заклучи Расмусен во интервју за „Еуроњуз“.
Текстот Поранешен шеф на НАТО: Европа мора да стане воено независна од САД е превземен од МАКФАКС.
